Zekâtın Farz Olmasının Şartları:

Bir kimseye zekâtın farz olması için o kimsede bir takım şartların bulunması gerekir, bu şartlar şöyledir: Zekât verecek kimse, akıllı, ergenlik çağında, Müslüman ve hür olmalıdır. Zekât verecek kimse, aslî ihtiyaçlarından ve borçlarından başka nisab miktarı veya daha fazla bir mala sahip bulunmalıdır. Zekâtı verilmesi gereken malın, hakîkaten veya hükmen çoğalması lâzımdır. Zekâtın gerekmesi için, tam bir mülkiyet bulunmalıdır. Zekâtın gerekmesi için, bir mal üzerinden tam bir kamerî (hicrî) sene geçmiş bulunmalıdır.

1- Zekât verecek kimsenin, akıllı, ergenlik çağında, Müslüman ve hür olması:

Akıllı ve ergenlik çağında olmayan kimselere biz Hanefilerce zekât farz değildir. İmam Şâfii ise; onlara zekât farzdır. Zekâtı onların velîsi mallarından verir. Zekât malın hakkıdır. İkisinde de mal bulunmaktadır, der.

Bu hususta Hanefilerin delili ise, Peygamberimiz Sallallâhu aleyhi ve sellem’in şu Hadis-i Şerif’idir:

رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ عَنْ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ وَعَنْ الصَّبِيِّ حَتَّى يَشِبَّ وَعَنْ الْمَعْتُوهِ حَتَّى يَعْقِلَ (ت عن على)

″Üç sınıftan kalem (mesûliyet) kaldırılmıştır: Uyanıncaya kadar uykuda olandan, ergenlik çağına girinceye kadar çocuktan, akıllanıncaya kadar deliden.″[1]

Kâfirin üzerine de zekât farz değildir. Çünkü o, îman etmeden diğer ibâdetlerle mükellef değildir. İbâdetlerin sahih olması için, Müslüman olmak şarttır. Köleler üzerine de zekât farz değildir. Çünkü kölenin elinde mal bulunsa bile, kendisinin değildir.

Zekâtta kadın da erkek gibidir. Kadın da sahip olduğu nisab miktarı altın, gümüş veya paranın zekâtını vermek zorundadır ve vâcip olan kurbanını da kesmek durumundadır.

2- Zekât verecek kimsenin, aslî ihtiyaçlarından ve borçlarından başka nisab miktarı veya daha fazla bir mala sahip bulunması:


[1] Sünen-i Tirmizî, Hudûd 1.